Ummeleli Ophakeme: Nakuba ubhubhane olusha lomqhele lungazange luqale eBosnia naseHerzegovina, kudingeka impendulo ehlelekile ukuze kuvinjelwe inkohlakalo ehlobene nosizo lwamazwe ngamazwe

U-Inzko uthe iBosnia neHerzegovina okwamanje iphakathi nobhubhane olusha lwe-coronavirus lwango-2019. Nakuba kusenesikhathi kakhulu ukwenza ukuhlolwa okuphelele, kuze kube manje, izwe ngokusobala ligweme ukuqubuka okusabalele kanye nokulahlekelwa okukhulu kwabantu okwahlukunyezwa amanye amazwe.

U-Inzko uthe yize izinhlangano ezimbili zezombusazwe iBosnia neHerzegovina kanye nenhlangano yaseBosnia iRepublika Srpska zithathe izinyathelo zokuqala ezifanele futhi zaveza ukuzimisela kwazo ukubambisana nezifundazwe, aziphumelelanga ekugcineni. Kubonakala sengathi sekusungulwe indlela efanele yokuxhumana ukuze kuxazululwe lolu bhubhane, futhi alukakaqalisi uhlelo lukazwelonke lokunciphisa umthelela wezomnotho.

U-Inzko uthe kule nkinga, umphakathi wamazwe omhlaba unikeze usizo lwezezimali nezinto ezibonakalayo kuzo zonke izigaba zikahulumeni eBosnia naseHerzegovina. Kodwa-ke, iziphathimandla zaseBosnia naseHerzegovina kuze kube manje zehlulekile ukufinyelela esivumelwaneni sezepolitiki mayelana nendlela yokusabalalisa usizo lwezezimali oluvela kwi-International Monetary Fund. Enye yezinselelo ezinkulu izwe elibhekene nazo ukuthi zingancishiswa kanjani izingozi zenkohlakalo ezihlobene nokuphathwa kosizo lwezezimali nezinto ezibonakalayo lwamazwe omhlaba.

Uthe yize iziphathimandla zaseBosnia naseHerzegovina kumele ziphenye futhi zibhekane nalezi zinsolo, ngincoma kakhulu ukuthi umphakathi wamazwe omhlaba usungule indlela esetshenziswa umphakathi wamazwe omhlaba yokulandelela ukusatshalaliswa kosizo lwawo lwezezimali nolwezinto ezibonakalayo ukuze kuvinjelwe ukutholakala kwenzuzo.

U-Inzko uthe iKhomishini yaseYurophu yayibeke izindawo ezingu-14 ezibalulekile lapho iBosnia neHerzegovina kumele zithuthukiswe khona. Njengengxenye yenqubo yokuxoxa ngobulungu beBosnia neHerzegovina e-EU, ngo-Ephreli 28, i-Bosnia neHerzegovina Bureau yamemezela ukuqaliswa kwezinqubo zokusebenzisa umsebenzi ohlobene.

U-Inzko uthe iBosnia neHerzegovina zibambe ukhetho lukamongameli ngo-Okthoba 2018. Kodwa izinyanga ezingu-18, iBosnia neHerzegovina azikakakhi uhulumeni omusha wobumbano. Ngo-Okthoba kulo nyaka, izwe kufanele libambe ukhetho lomasipala futhi lihlele ukwenza lesi simemezelo kusasa, kodwa ngenxa yokwehluleka kwesabelomali sikazwelonke sika-2020, amalungiselelo adingekayo okhetho angase angaqali ngaphambi kwesimemezelo. Uthemba ukuthi isabelomali esivamile sizovunyelwa ekupheleni kwale nyanga.

U-Inzko uthe uJulayi kulo nyaka kuzoba yisikhumbuzo seminyaka engama-25 sokuqothulwa kwabantu eSrebrenica. Nakuba ubhubhane olusha lomqhele lungase lubangele ukuthi ubukhulu bemisebenzi yokukhumbula buncishiswe, usizi lokuqothulwa kwabantu lusafihliwe enkumbulweni yethu sonke. Ugcizelele ukuthi, ngokwesinqumo seNkantolo Yomhlaba Wonke YaseYugoslavia Yangaphambili, ukuqothulwa kwabantu kwenzeka eSrebrenica ngo-1995. Akekho ongashintsha leli qiniso.

Ngaphezu kwalokho, u-Inzko uthe u-Okthoba kulo nyaka kungunyaka wama-20 wokwamukelwa kweSinqumo SoMkhandlu Wezokuphepha 1325. Lesi sinqumo esibalulekile siqinisekisa indima yabesifazane ekuvimbeleni nasekuxazululeni izingxabano, ekwakheni ukuthula, ekugcineni ukuthula, ekuphenduleni kobuntu kanye nasekuvuseleleni kabusha ngemva kwezingxabano. UNovemba kulo nyaka uphinde waphawula iminyaka engama-25 yeSivumelwano Sokuthula saseDayton.

Ekubulaweni kwabantu eSrebrenica maphakathi noJulayi 1995, amadoda nabafana abangamaSulumane abangaphezu kuka-7,000 babulawa ngobuningi, okwenza kwaba ubudlova obukhulu kakhulu eYurophu kusukela ngeMpi Yezwe Yesibili. Ngawo lowo nyaka, amaCroatia aseSerbia, amaCroatia namaSulumane aseBosnia alwa eMpini Yombango yaseBosnia asayina isivumelwano sokuthula eDayton, e-Ohio ngaphansi komyalo we-United States, evuma ukumiswa iminyaka emithathu nezinyanga eziyisishiyagalombili, okwaholela kubantu abangaphezu kuka-100,000. Impi enegazi eyabulala. Ngokwesivumelwano, iBosnia neHerzegovina yakhiwe izinhlangano ezimbili zezombusazwe, iRiphabhulikhi yaseSerbia yaseBosnia neHerzegovina, ebuswa amaSulumane namaCroatia.


Isikhathi sokuthunyelwe: Julayi-25-2022